De paardenkastanje is de vrucht vande Aesculus hippocastanum, een boom uit de familie van de Sapindaceae die oorspronkelijk uit de Balkan komt en op grote schaal in Europa wordt aangeplant. Deze vrucht mag niet worden verward met de eetbare kastanje en is in ruwe vorm niet geschikt voor consumptie. Door de extractie en standaardisatie van de werkzame stoffen is het een van de best gedocumenteerde plantaardige venotonica. Het gebruik ervan wordt door het EMA en de ESCOP erkend voor de symptomatische behandeling van chronische veneuze insufficiëntie.
Escine, een mengsel van triterpeen-saponinen, is de belangrijkste werkzame stof. Het werkt synergetisch samen met flavonoïden (quercetol, kaempferol) en coumarines (esculoside). De eigenschappen omvatten:
Escine werkt via verschillende, op elkaar inwerkende mechanismen: het vermindert de capillaire permeabiliteit (beperkt het weglekken van plasma naar het weefsel, en daarmee oedeem), verhoogt de tonus van de aderwand, heeft een vrije-radicalenbestrijdende werking en remt bepaalde lysosomale enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van veneus collageen. Dit veelzijdige farmacologische profiel verklaart de centrale rol die escine speelt in de fytotherapie voor de bloedsomloop en zijn plaats in de Cochrane-reviews over veneuze insufficiëntie.
Ja, en dit is een van de indicaties die het best door de wetenschappelijke literatuur wordt onderbouwd. Bij spataderen en chronische veneuze aandoeningen zorgen gestandaardiseerde escine-extracten voor een gedocumenteerde verbetering van het zwaartegevoel, jeuk en oedeem, vergelijkbaar met elastische steunkousen wat betreft bepaalde parameters. Bij aambeien verklaart de oedeemremmende en venotonische werking het nut ervan als inwendige kuur, als aanvulling op een lokale behandeling. Bij aanhoudende anale pijn, bloedingen of veranderingen in de stoelgang is een consult aangewezen.
Door zijn vermogen om de capillaire permeabiliteit te verminderen, is het een uitstekend middel in natuurlijke behandelingen van oedeem in de onderste ledematen dat verband houdt met langdurig staan, hitte of onvoldoende veneuze terugstroom. Het ondersteunt ook bij vochtophoping, als aanvulling op een aangepaste levensstijl (beweging, benen omhoog houden, voldoende drinken, steunkousen indien aanbevolen).
De toedieningsvormen zijn afhankelijk van het doel:
Er zijn talrijke en complementaire venotonische synergieën:
