Ontsteking is een fysiologische afweerreactie van het immuunsysteem, die onmisbaar is om te overleven — zonder ontsteking zouden infecties en verwondingen niet genezen. De ontsteking wordt in gang gezet zodra een gevaarsignaal wordt gedetecteerd: weefselbeschadiging, een infectieus agens, een vreemd lichaam of een ontstekingsbevorderend molecuul. De 'wachtcellen' (macrofagen, mestcellen) geven dan chemische mediatoren vrij — histamine, prostaglandinen, leukotriënen, cytokines (IL-1β, IL-6, TNF-α) — die de lokale en systemische reactie aansturen. Natuurlijke ontstekingsremmende supplementen zijn verkrijgbaar in de assortimenten ‘gewrichtspijn’ en ‘vitamines en mineralen ’ van de webshop.
De vier klassieke tekenen van acute ontsteking — roodheid (rubor), warmte (calor), zwelling (tumor), pijn (dolor) — waaraan het functieverlies (functio laesa) wordt toegevoegd, zijn allemaal het gevolg van vaatverwijding en een verhoogde vasculaire permeabiliteit, waardoor immuuncellen massaal naar de plaats van de laesie kunnen stromen. Deze reactie is gunstig en van tijdelijke aard wanneer ze normaal functioneert. Ze wordt pathologisch wanneer ze zonder aanwijsbare oorzaak aanhoudt of niet op de juiste manier afneemt — dit is chronische ontsteking, die ten grondslag ligt aan talrijke moderne ziekten (hart- en vaatziekten, diabetes type 2, artrose, auto-immuunziekten, neurodegeneratieve aandoeningen). Zie de pagina ‘ontstekingsaandoeningen’ voor de volledige klinische aanpak.
Het laboratoriumonderzoek naar ontstekingen omvat het CRP (C-reactief proteïne — een marker voor acute ontsteking die binnen 6 tot 12 uur stijgt, normaal < 5 mg/L) en de BS (bloedbezinkingssnelheid — een marker voor chronische ontsteking, die langzamer stijgt en daalt). Deze markers geven de oorzaak niet aan — ze wijzen erop dat er een ontsteking aanwezig is — en moeten altijd door een arts in de klinische context worden geïnterpreteerd. Het bloedbeeld (NFS) wijst op een bacteriële oorzaak (neutrofiele polycytose) of een virale oorzaak (lymfocytose).
Het is noodzakelijk een arts te raadplegen in geval van een ontsteking die gepaard gaat met koorts, aanhoudende pijnlijke en gezwollen gewrichten, pijn op de borst of in de buik, neurologische symptomen, of als de symptomen ondanks maatregelen op het gebied van hygiëne en voeding niet binnen 48 tot 72 uur afnemen. Een onbehandelde ontsteking kan leiden tot onomkeerbare orgaancomplicaties.
Natuurlijke ontstekingsremmende behandelingen werken via biologische mechanismen die complementair zijn aan die van NSAID’s (niet-steroïde ontstekingsremmers), vaak met een betere verdraagbaarheid voor de maag bij langdurig gebruik. Kurkuma (gestandaardiseerde curcumine + piperine) is het best gedocumenteerd — remmer van NF-κB en de pro-inflammatoire cytokines TNF-α en IL-6 — en is effectief bij gewrichtspijn en chronische ontstekingsziekten. Boswellia (boswelliazuren — remmer van 5-LOX, de leukotrieenroute) vult de werking van kurkuma aan via een ander mechanisme. Omega-3 EPA-DHA (1 tot 3 g/dag — claim van de EFSA) zijn voorlopers van resolvinen en protectinen, mediatoren die de chronische ontsteking helpen oplossen. Gember (gingerolen — COX- en LOX-remmer) werkt in op spier- en gewrichtspijn. Deze benaderingen ondersteunen een ontstekingsremmende levensstijl — ze zijn geen vervanging voor medische behandelingen die zijn voorgeschreven voor gediagnosticeerde ontstekingsziekten.
