Een vaginale schimmelinfectie, ook wel vaginale candidiasis genoemd, is een veelvoorkomende schimmelinfectie die wordt veroorzaakt door een overmatige groei van Candida albicans — een schimmel die van nature in de menselijke flora voorkomt. Dit onevenwicht leidt tot vaak vervelende lokale symptomen in de vagina en de vulva. De beschermende vaginale flora, die voornamelijk uit lactobacillen bestaat, speelt een sleutelrol bij het voorkomen van deze infecties door een zure pH-waarde te handhaven die vijandig is voor ziekteverwekkers.
De meest kenmerkende symptomen zijn intense jeuk aan de vulva en de vagina, een branderig gevoel dat verergert tijdens geslachtsgemeenschap of bij het plassen, en dikke, witte, klonterige vaginale afscheiding, die vaak wordt vergeleken met kwark. De vulva kan ook roodheid en een lichte zwelling vertonen. Deze symptomen kunnen met tussenpozen of aanhoudend zijn, afhankelijk van de ernst van de infectie en de aanwezigheid van niet-aangepakte factoren die de infectie bevorderen.
Verschillende factoren bevorderen de groei van Candida. Hormonale onevenwichtigheden — zwangerschap, menopauze, hormonale anticonceptiva — veranderen de vaginale pH-waarde. Antibiotikabehandelingen vernietigen de beschermende bacteriën en maken de weg vrij voor de schimmel. Een slecht onder controle gehouden diabetes verhoogt de lokale bloedsuikerspiegel, wat een ideale voedingsbodem is voor Candida. Ten slotte verstoren een verzwakt immuunsysteem en overmatige intieme hygiëne met geparfumeerde producten de vaginale flora en bevorderen ze schimmelkolonisatie.
De diagnose is gebaseerd op een klinisch onderzoek van de symptomen en het uiterlijk van de vaginale afscheiding. Een vaginaal uitstrijkje dat onder de microscoop wordt bekeken of in kweek wordt gezet, bevestigt de aanwezigheid van Candida albicans en onderscheidt de schimmelinfectie van andere vaginale infecties — bacteriële vaginose, trichomoniasis — waarvoor andere behandelingen gelden. Deze medische diagnose is onontbeerlijk, omdat de symptomen van deze infecties soms overlappen en onjuiste zelfmedicatie de verstoring van het evenwicht verergert.
De behandeling is gebaseerd op antischimmelmiddelen, verkrijgbaar in de vorm van crèmes, vaginale zetpillen of orale tabletten. Een vaginale zetpil op basis van clotrimazol of econazol is vaak de eerstekeuzebehandeling bij een eenvoudige schimmelinfectie. Oraal fluconazol wordt alleen voorgeschreven bij ernstige of terugkerende vormen. Probiotica met lactobacillen vullen de behandeling aan door de beschermende vaginale flora snel te herstellen en het risico op herhaling te verminderen.
Een schimmelinfectie gaat gepaard met dikke, witte afscheiding en hevige jeuk. Bacteriële vaginose daarentegen veroorzaakt een dunne, grijsachtige afscheiding met een kenmerkende visgeur, zonder uitgesproken jeuk.Vaginale irritatie blijft in beide gevallen aanwezig, maar verschilt in aard en intensiteit. Een vaginaal uitstrijkje dat in het laboratorium wordt geanalyseerd, maakt het mogelijk om definitief onderscheid te maken tussen deze diagnoses en de juiste behandeling te bepalen.
Verschillende eenvoudige en regelmatige maatregelen verminderen het risico op herhaling. Het vermijden van vaginale douches, het dragen van katoenen ondergoed, het beperken van geparfumeerde producten in de intieme zone en het vermijden van niet-noodzakelijke antibiotica helpen het evenwicht van de flora te behouden. Het opnemen van gefermenteerde voedingsmiddelen en supplementen die geschikt zijn voor de preventie van candidiasis ondersteunt het intieme microbioom. Een zorgvuldige behandeling van diabetes en andere aandoeningen die schimmelgroei bevorderen, beperkt eveneens de schimmelgroei.
Ja. Ongeveer 5 % van de vrouwen krijgt te maken met terugkerende schimmelinfecties, gedefinieerd als ten minste vier episodes per jaar. In dit geval kan een langdurige behandeling met antischimmelmiddelen worden overwogen, onder medisch toezicht. Tegelijkertijd vermindert het identificeren en aanpakken van persoonlijke risicofactoren — een dieet rijk aan geraffineerde suikers, hormonale factoren, onjuiste intieme hygiëne — de kans op nieuwe vaginale infecties en verbetert het de levenskwaliteit op de lange termijn.
