Waar komen onaangename lichaamsgeuren eigenlijk vandaan?
Lichaamsgeuren komen niet rechtstreeks voort uit zweet — vers zweet is vrijwel reukloos. Het zijn de huidbacteriën die de bestanddelen van het zweet afbreken tot vluchtige vetzuren en ammoniak, wat de kenmerkende geur veroorzaakt. Inzicht in dit mechanisme verandert de aanpak van oplossingen fundamenteel, of het nu gaat om een eenvoudige deodorant of een meer gerichte behandeling.
- Eccriene klieren: produceren waterig en zouthoudend zweet — op zichzelf nauwelijks geurend — aanwezig over het hele lichaam, zeer talrijk op de voeten en handen
- Apocriene klieren: geconcentreerd in de oksels en de liesstreek — produceren zweet dat rijk is aan eiwitten en vetzuren — het favoriete substraat van geurproducerende bacteriën
- Het microbioom van de okselhuid verschilt van persoon tot persoon — twee mensen kunnen evenveel transpireren, maar toch heel verschillende geuren afgeven, afhankelijk van hun dominante bacteriële flora
- Aanhoudende geuren ondanks het gebruik van een deodorant: ga na of er sprake is van overmatig zweten (zie onze pagina over hyperhidrose) of dat er andere factoren meespelen
Welke factoren verergeren onaangename lichaamsgeuren?
Naast de dagelijkselichaamsverzorging zijn er verschillende interne en externe factoren die de intensiteit en aard van lichaamsgeuren beïnvloeden.
- Voeding: knoflook, uien, specerijen (komijn, kerrie), alcohol — de zwavelhoudende en vluchtige stoffen daarin worden na metabolisme via het zweet uitgescheiden — zichtbare vermindering binnen 24–48 uur na het stoppen
- Geneesmiddelen: bepaalde antibiotica, antidepressiva en penicillines veranderen het huidmicrobioom of worden gedeeltelijk via het zweet uitgescheiden
- Stress en emoties: emotioneel zweet is voornamelijk afkomstig van de apocriene klieren (oksels) — rijker aan bacteriële substraten dan thermisch zweet — een intensere geur, zelfs bij een kleine hoeveelheid zweet
- Synthetische stoffen: polyester en nylon houden bacteriën en vetzuren vast in de vezels — geuren blijven langer hangen dan bij katoen of bamboe — laat de kleding voor het wassen even in een oplossing van natriumbicarbonaat weken
- Metabole aandoeningen: slecht gereguleerde diabetes (acetonlucht), nierinsufficiëntie (ammoniaklucht), trimethylaminurie (vislucht) — voor deze kenmerkende geuren is medisch advies nodig
Hoe pak je nare geurtjes aan, afhankelijk van het betreffende lichaamsdeel?
Niet alle lichaamsdelen hebben dezelfde klierdichtheid of hetzelfde microbioom — de oplossingen variëren naargelang de locatie.
- Oksels: natuurlijke deodorant (zinkricinoleaat, aluin) of anti-transpirant, afhankelijk van de mate van transpiratie — dagelijkse hygiëne met een SLS-vrije reiniger — scheren of ontharen vermindert het bacteriële substraat
- Voeten: antibacteriële reiniger (tea tree, zink) tussen de tenen, zorgvuldig afdrogen, sokken van natuurlijke vezels, inlegzolen met actieve kool — vocht is de belangrijkste oorzaak van voetgeur
- Intieme zone: de normale vaginale flora is licht zuur (pH 3,8–4,5) — elk alkalisch product verstoort deze — gebruik uitsluitend een geurloze intieme reiniger met een zure pH — een sterke of ongewone geur vereist medisch advies (bacteriële vaginose, infectie)
- Mond: op onze pagina over mondhygiëne wordt ingegaan op het voorkomen van slechte adem — vaak veroorzaakt door de bacteriële flora op de tong en parodontale zakken
Wanneer is medisch advies nodig bij onaangename geuren?
De meeste lichaamsgeuren hebben te maken methygiëne en de keuze van producten. Sommige geuren zijn echter alarmsignalen die u niet mag negeren.
- Geur van aceton (renette-appel) of zoet zweet: kan wijzen op hyperglykemie of slecht gereguleerde diabetes — onmiddellijk medisch advies inwinnen
- Aanhoudende ammoniakgeur ondanks goede hygiëne: mogelijk teken van nierinsufficiëntie — bloedonderzoek aanbevolen
- Aanhoudende visgeur ondanks douchen: trimethylaminurie (TMAU) — zeldzame, behandelbare stofwisselingsstoornis — specifieke laboratoriumdiagnose
- Ongewone vaginale geur met afscheiding: veelvoorkomende bacteriële vaginose, behandeling met antibiotica of antischimmelmiddelen afhankelijk van de ziekteverwekker — niet zelf behandelen met inwendige douches
- Geur van infectie bij een wond of beschadigd gebied: snel een arts raadplegen — kan wijzen op een bacteriële secundaire infectie die behandeling vereist
