Vaginitis is een ontsteking van de vagina, die zich uit in jeuk, ongewone afscheiding, een branderig gevoel en soms een onaangename geur. Deze symptomen variëren afhankelijk van het type infectie. Bij bacteriële vaginitis treedt grijsachtige afscheiding op die naar vis ruikt. Bij vaginale schimmelinfectie ontstaat er dikke, witte afscheiding die gepaard gaat met hevige jeuk. Trichomoniasis, een seksueel overdraagbare aandoening, veroorzaakt geelgroene, schuimige afscheiding.
Vaginitis ontstaat meestal door een verstoring van de beschermende vaginale flora. Bacteriële, schimmel- of parasitaire infecties zijn de directe oorzaken. Daarnaast zijn er factoren die dit bevorderen: hormonale onevenwichtigheden, het gebruik van irriterende producten, onvoldoende of overmatige intieme hygiëne, onbeschermde seksuele contacten. Antibiotica en hormonale anticonceptiva kunnen eveneens het evenwicht van het vaginale microbioom verstoren en ontstekingen bevorderen.
Het uiterlijk van de vaginale afscheiding geeft aanwijzingen voor de diagnose. Bacteriële vaginitis wordt gekenmerkt door grijze afscheiding met een visachtige geur, die vaak sterker wordt na geslachtsgemeenschap. Schimmelinfectie (vaginitis) gaat gepaard met dikke, witte, geurloze afscheiding en ernstige jeuk. Trichomoniasis veroorzaakt geelgroene, schuimige afscheiding met ernstige vaginale irritatie. Deze aanwijzingen geven de arts een indicatie, maar alleen een vaginaal uitstrijkje maakt een zekere identificatie en een gerichte behandeling mogelijk.
De behandeling is gericht op de geïdentificeerde veroorzaker. Antibiotica — metronidazol of clindamycine — behandelen bacteriële vaginose en trichomoniasis. Antischimmelmiddelen in de vorm van zetpillen of crèmes behandelen vaginitis veroorzaakt door Candida. Probiotica die lactobacillen bevatten, herstellen de beschermende flora na elke behandeling. Zelfmedicatie mag in geen geval plaatsvinden vóór een medische diagnose, omdat anders de verkeerde oorzaak wordt behandeld en de verstoring van het evenwicht kan verergeren.
Een goede intieme hygiëne vormt de eerste verdedigingslinie. Door vaginale douches, geparfumeerde zeep en irriterende producten te vermijden, blijft de natuurlijke flora intact. Het dragen van katoenen ondergoed en het vermijden van te strakke kleding beperkt maceratie. Veilige seks vermindert het risico op seksueel overdraagbare aandoeningen. Een dieet met weinig geraffineerde suikers en veel gefermenteerde voedingsmiddelen ondersteunt het evenwicht van het vaginale microbioom en beperkt de verspreiding van ziekteverwekkers.
Ja. Terugkerende vaginitis treedt op wanneer de factoren die de aandoening bevorderen niet worden aangepakt of wanneer de behandeling niet volledig wordt afgerond. Als de behandeling voortijdig wordt gestopt zodra de symptomen verdwijnen, is de kans op een snelle terugval groot. Door tijdens de behandeling de intieme hygiënegewoonten, de gebruikte producten en hormonale factoren opnieuw te evalueren, wordt de kans op een terugval aanzienlijk verkleind.
Tijdens de zwangerschap verhogen hormonale veranderingen de vatbaarheid voor vaginitis. Een onbehandelde bacteriële vaginose gaat gepaard met een verhoogd risico op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Na de bevalling leiden hormonale verstoringen en veranderingen in de flora ook tot een verhoogd risico op postpartumvaginitis. Elke zwangere vrouw met symptomen moet snel een arts raadplegen voor een veilige en aangepaste behandeling.
Een medisch consult is noodzakelijk zodra de eerste symptomen optreden, als de klachten ondanks een behandeling verergeren, of tijdens de zwangerschap. Bij koorts of bekkenpijn is een spoedeisende specialistische beoordeling noodzakelijk. Het negeren van vaginitis verhoogt het risico op secundaire vaginale infecties, vruchtbaarheidsproblemen en een verhoogd risico op seksueel overdraagbare aandoeningen — allemaal complicaties die kunnen worden voorkomen door een snelle en grondige behandeling.
