Ureum: een toelichting op deze hydraterende en keratolytische werkstof

Wat is ureum?

Ureum is een stof die van nature in de huid voorkomt, waar het deel uitmaakt van de natuurlijke vochtfactor (NMF, Natural Moisturizing Factor). In de hoornlaag draagt het bij aan het vasthouden van vocht, de soepelheid van de huid en de fysiologische vernieuwing van de oppervlaktecellen.

In de cosmetica wordt ureum gebruikt vanwege twee goed gedocumenteerde eigenschappen die variëren naargelang de concentratie: hydraterend bij een lage dosering, keratolytisch (verwijdering van overtollige hoorncellen) bij een hogere concentratie. Het wordt traditioneel aanbevolen voor de droge, ruwe, uitgedroogde huid of bij verdikking van de hoornlaag, en wordt gebruikt ter ondersteuning van de behandeling van bepaalde chronische huidaandoeningen zoalseczeem of psoriasis.

Wat zijn de voordelen van ureum?

Ureum combineert verschillende goed onderzochte effecten op de huid:

• Hydratatie: houdt water vast in de hoornlaag en ondersteunt de huidbarrière.
• Verzachtende werking op ruwe zones (ellebogen, knieën, hielen).
• Zachte exfoliatie vanaf ongeveer 10%: verwijdert geleidelijk overtollige hoorncellen en maakt de huidtextuur gladder.
• Huidcomfort bij een trekkerige of jeukende huid.
• Ondersteunt het herstel van de huid bij kloven, scheurtjes en zeer droge plekken.
• Optimalisering van de opname van daaropvolgende verzorgingsproducten, dankzij het bevochtigende en keratolytische effect.
• Helpt bij de behandeling van eelt, likdoorns en gebarsten hielen bij lokale toepassing.
• Verlichting van het huidgevoel op gebieden die zijn aangetast door eczeem of psoriasis (als aanvulling op een voorgeschreven behandeling).

Ureum ‘geneest’ eczeem of psoriasis niet: het ondersteunt de behandeling, maar vervangt geen dermocorticoïde of medische behandeling wanneer deze is geïndiceerd.

Hoe wordt ureum in cosmetica gebruikt?

Ureum komt in veel dermatologische verzorgingsproducten voor in verschillende concentraties, en de werking varieert afhankelijk van de dosering:

• 2 tot 5 %: voornamelijk hydraterende werking, geschikt voor het gezicht en voor de droge, gevoelige huid.
• 5 tot 10 %: hydraterende en verzachtende werking, nuttig voor de handen, armen en benen bij ernstige droogheid.
• 10 tot 20 %: geleidelijke keratolytische werking, aanbevolen voor verdikte huidgebieden (ellebogen, knieën, hielen), keratose pilaris of schilferige huid.
• 20 tot 30 %: sterke keratolytische werking, geïndiceerd bij ernstige eeltvorming, sterk gebarsten hielen of bepaalde dermatologische aandoeningen.
• Meer dan 30 % en tot 40 %: gericht dermatologisch gebruik, voorgeschreven door een arts voor specifieke indicaties (keratosen, aanvullende behandeling van bepaalde nagelschimmelinfecties).

Toepassingen per lichaamsdeel:

• Gezicht: crème of emulsie met 2 tot 5 % ureum, ’s ochtends en ’s avonds op een schone huid aanbrengen.
• Lichaam en droge handen: 5 tot 10 % ureum als dagelijkse routine.
• Voeten, hielen, ellebogen, knieën: 10 tot 30 % ureum, 's avonds aanbrengen, eventueel onder occlusie (katoenen sokken na het aanbrengen op de voeten).

Voer altijd eerst een verdraagbaarheidstest uit op een klein gebied voordat u een hoge concentratie voor het eerst gebruikt. Niet aanbrengen op open wonden, geïrriteerde huid of eczeem in een opflakkering.

Is ureum geschikt voor de droge en atopische huid?

Ja, ureum behoort tot de meest gebruikte werkzame stoffen in de dermocosmetica voor de atopische huid en xerose. Het:

• ondersteunt de huidbarrière en beperkt het onmerkbaar vochtverlies.
• Zorgt voor langdurig comfort bij de huid die gevoelig is voor trekkerigheid en jeuk.
• Past goed in verzorgingsroutines met emollientia (die vaak door de dermatoloog worden voorgeschreven bij atopische dermatitis).

Het wordt vaak gecombineerd met andere hydraterende en lipide-houdende werkzame stoffen zoals glycerine, ceramiden of karitéboter voor een aanvullende werking.

Voorzorgsmaatregelen: bij een atopische huid met een acute ontstekingsaanval kan ureum in hoge concentraties een prikkelend gevoel veroorzaken. Geef in dat geval de voorkeur aan lage concentraties (2 tot 5%) of wacht tot de aanval voorbij is om producten met een hogere concentratie te gebruiken.

Kan ureum worden gebruikt om de huid te exfoliëren?

Ja, vanaf ongeveer 10 % heeft ureum een geleidelijk keratolytisch effect:

• Het verwijdert de opgehoopte hoorncellen aan het huidoppervlak.
• Maakt de huidtextuur gladder en vermindert oneffenheden.
• Vermindert het uiterlijk van keratose pilaris (‘kippenhuid’ op de armen, dijen en billen).

Het is een milder alternatief voor AHA’s en BHA’s voor de gevoelige huid die behoefte heeft aan een geleidelijke chemische peeling. In tegenstelling tot fruitzuren maakt ureum de huid niet significant lichtgevoelig, hoewel het aanbevolen blijft om dagelijks zonbescherming te gebruiken op het gezicht en blootgestelde zones.

Wordt ureum aanbevolen voor de voeten en eeltplekken?

Ja, ureum is het standaardactieve bestanddeel voor droge voeten, eelt, likdoorns en gebarsten hielen. De aanbevolen concentraties:

• 10 tot 15 % voor de dagelijkse verzorging van droge voeten.
• 20 tot 30% voor ernstige eeltplekken, eeltknobbels en sterk verdikte hielen.

Toepassingstip: breng ’s avonds een crème of balsem met een hoog ureumgehalte aan, masseer deze in totdat deze is opgenomen en trek katoenen sokken aan om de opname ’s nachts te bevorderen. Raadpleeg bij diepe of pijnlijke kloven een pedicure-podoloog of uw arts, vooral bij diabetes (de voet van een diabetespatiënt vereist specifiek medisch toezicht).

Wat is het verschil tussen natuurlijke en synthetische ureum?

Natuurlijke ureum wordt door het lichaam aangemaakt en komt voor in de NMF van de huid en in het zweet. De ureum die in cosmetica wordt gebruikt, is synthetisch: het wordt in het laboratorium geproduceerd uit ammoniak en kooldioxide, waardoor een zuiver, stabiel en traceerbaar molecuul wordt verkregen. Chemisch gezien is synthetische ureum identiek aan natuurlijke ureum: er is geen verschil in verdraagbaarheid of werkzaamheid.

Cosmetische ureum is biologisch afbreekbaar en wordt over het algemeen goed verdragen, maar kan bij hoge concentraties of op beschadigde huid een tijdelijk prikkelend gevoel veroorzaken. Volg altijd de gebruiksaanwijzing van het product.

In welke vormen zijn ureumproducten verkrijgbaar?

Ureum is verkrijgbaar in een breed scala aan galenische vormen:

• Gezichtscrèmes en -emulsies met een lage dosering (2 tot 5 %).
• Lotions, crèmes en balsems voor het lichaam met een gemiddelde concentratie (5 tot 10 %).
• Hand- en voetcrèmes met 10 tot 30 %.
• Lotions en gerichte verzorgingsproducten tegen keratose pilaris (gemiddeld 10 %).
• Dermatologische crèmes met een hoge concentratie (tot 40 %), die op advies van een professional worden verstrekt voor specifieke indicaties.

Geef de voorkeur aan formules zonder irriterende geurstoffen en zonder gedenatureerde alcohol bovenaan de INCI-lijst, met name voor de gevoelige of atopische huid. De aanwezigheid van aanvullende actieve bestanddelen (ceramiden, glycerine, panthenol, allantoïne) versterkt het herstellende en hydraterende effect.

Heeft ureum contra-indicaties?

Ureum wordt over het algemeen goed verdragen, maar er zijn enkele voorzorgsmaatregelen nodig:

• Open wonden, geïrriteerde huid of een opflakkering van eczeem: vermijd het gebruik, vooral bij hoge concentraties (mogelijk branderig gevoel).
• Gezicht: geef de voorkeur aan lage concentraties (2 tot 5 %), aangezien hoge concentraties te keratolytisch zijn voor de gevoelige gezichtshuid.
• Oogcontouren en slijmvliezen: vermijden.
• Voeten van diabetici: behandel eelt niet zelf, maar vraag medisch en podologisch advies.
• Lichte schilfering of een prikkelend gevoel mogelijk bij het begin van het gebruik in hoge concentraties: teken van een normaal keratolytisch effect, dosering afstemmen op de tolerantie.
• Zwangerschap en borstvoeding: ureum wordt over het algemeen als laag risico beschouwd, maar vraag advies bij langdurig gebruik van hoge concentraties.
• Gebruik altijd aanvullendeen hydraterende verzorging om reactieve droogheid te beperken.

Bij een ongebruikelijke reactie of een zich ontwikkelende huidaandoening blijft een consult bij een dermatoloog aanbevolen om de behandeling te sturen.