Fucus (Fucus vesiculosus) is een bruinwier dat aan de Atlantische kust voorkomt en van oudsher in de fytotherapie wordt gebruikt vanwege het hoge gehalte aan natuurlijk jodium. Dit jodiumgehalte ligt ten grondslag aan zijn reputatie als afslankmiddel, aangezien jodium een sporenelement is dat onmisbaar is voor de aanmaak van schildklierhormonen, die de basale stofwisseling reguleren. Fucus onderscheidt zich daarmee van andere voedingsalgen, die vooral worden gewaardeerd om hun rijkdom aan mineralen en vezels en niet zozeer om een gericht effect op de stofwisseling.
Jodium is een essentieel bestanddeel van thyroxine (T4) en triiodothyronine (T3), de schildklierhormonen die de snelheid van de basale stofwisseling in de schildklier reguleren. In theorie kan jodiuminname bij iemand met een tekort een optimale schildklierfunctie ondersteunen, maar deze inname heeft alleen een stimulerend effect op de stofwisseling als de persoon daadwerkelijk een jodiumtekort heeft, wat in Frankrijk zelden voorkomt, aangezien de voeding (gejodeerd zout, zeevruchten) doorgaans in de behoefte voorziet.
Bij iemand met een normale schildklierfunctie versnelt een extra jodiuminname via fucus de stofwisseling niet boven het gebruikelijke fysiologische niveau: het vaak aangeprezen afslankende effect blijft dus beperkt tot situaties van daadwerkelijk jodiumtekort, die zelden worden vastgesteld zonder voorafgaand laboratoriumonderzoek. Fucus mag niet worden beschouwd als een op zichzelf staande oplossing, maar hooguit als een aanvulling op een alomvattende aanpak van gewichtsbeheersing, waarbij een evenwichtige voeding en lichaamsbeweging worden gecombineerd.
Het jodiumgehalte van fucus varieert aanzienlijk van partij tot partij, afhankelijk van de oogstomstandigheden, waardoor het risico bestaat op een moeilijk te voorspellen overdosering van jodium. Een teveel aan jodium kan de schildklierfunctie in beide richtingen verstoren: het kan een reeds bestaande hyperthyreoïdie verergeren, maar ook, paradoxaal genoeg, de hormoonproductie remmen en hypothyreoïdie bevorderen via een negatieve terugkoppeling (het Wolff-Chaikoff-effect), met name bij langdurig gebruik in hoge doseringen.
Fucus wordt doorgaans aangeboden in capsules of in poedervorm, met een jodiumgehalte dat per fabrikant kan verschillen; het is raadzaam dit zorgvuldig op het etiket te controleren om te voorkomen dat de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid jodium (150 microgram per dag voor volwassenen) wordt overschreden. Een eenmalige kuur van enkele weken heeft doorgaans de voorkeur boven continu gebruik, met name tijdens de zwangerschap, waarbij inname uitsluitend in uitzonderlijke gevallen en onder medisch toezicht mag plaatsvinden.
Fucus wordt ten zeerste afgeraden bij een bekende schildklieraandoening (hyper- of hypothyreoïdie), ongeacht of deze wordt behandeld of niet, evenals tijdens de zwangerschap en borstvoeding, aangezien de schildklier van de foetus bijzonder gevoelig is voor een teveel aan jodium bij de moeder. Voorafgaand medisch advies is onontbeerlijk bij een lopende behandeling voor de schildklier of bij het gebruik van antistollingsmiddelen, aangezien fucus een wisselwerking kan hebben met beide categorieën geneesmiddelen.
