Welke verschillende soorten oorontsteking zijn er en hoe kun je ze herkennen?
Een oorontsteking is een ontsteking van het oor waarvan de behandeling verschilt naargelang het getroffen gebied. Producten voor oorverzorging en de behandeling van winteraandoeningen zijn verkrijgbaar in de webshop. Voor meer informatie over oorpijn in het algemeen en de oorzaken ervan, zie de pagina over otalgie, die een aanvulling vormt op dit artikel.
- Uitwendige oorontsteking: infectie van de uitwendige gehoorgang — bacterieel (Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa) of schimmel (Aspergillus, Candida) — belangrijkste oorzaak: maceratie van de gehoorgang na het zwemmen (“zwemmersoor”) — pijn bij druk op de tragus (kraakbeen voor het oor) of bij het trekken aan de oorschelp — rode, gezwollen gehoorgang, soms verstopt — lokale behandeling: antibiotische oordruppels + corticosteroïden op recept — geen systemische antibiotica, tenzij de infectie zich uitbreidt
- Acute middenoorontsteking (OMA): infectie van het middenoor (achter het trommelvlies) — komt zeer vaak voor bij kinderen (Eustachiusbuis is korter en loopt horizontaal — microben uit de neus-keelholte kunnen gemakkelijk omhoogkomen) — vaak als gevolg van een verkoudheid of rhinitis — rood en uitpuilend trommelvlies, pus erachter — kloppende pijn, koorts, gehoorverlies — bij kinderen: huilen, aan het oor wrijven, weigeren te eten
- Middenoorontsteking met vochtophoping (OME): vocht in het middenoor zonder acute tekenen van infectie — "glue ear" — vaak zonder symptomen, ontdekt bij onderzoek naar gehoorverlies — komt vaak voor na een niet-genezen OMA — kan transtympanische ventilatiebuisjes (yoyo's) vereisen als de aandoening aanhoudt en het gehoor beïnvloedt
- Innerlijke oorontsteking (labyrinthitis): zeldzamer — ontsteking van het labyrint — hevige duizeligheid, misselijkheid, braken, gehoorverlies of plotselinge doofheid — KNO-spoedgevallen bij verdenking
Welke behandelingen en zorg zijn er voor otitis?
Een uitwendige oorontsteking wordt lokaal behandeld — zachte warmte (lauw kompres op de oorschelp) verlicht de pijn in afwachting van de voorgeschreven behandeling. Voor acute middenoorontsteking bevelen de Franse richtlijnen (SPILF/SFP) aan om kinderen ouder dan 2 jaar met matige symptomen 48 tot 72 uur nauwlettend in de gaten te houden en pijnstillers te geven — antibiotica worden niet standaard voorgeschreven en zijn voorbehouden aan ernstige gevallen, aan kinderen jonger dan 2 jaar of bij uitblijvende verbetering na 48 uur. Amoxicilline blijft het standaardantibioticum.
- Pijnstillers als eerste keuze: paracetamol (op basis van het lichaamsgewicht bij kinderen) — ibuprofen bij uitgesproken ontsteking — GEEN aspirine bij kinderen jonger dan 15 jaar (syndroom van Reye) — de pijn wordt snel verlicht met een geschikt pijnstiller, wat helpt om onderscheid te maken met ernstigere oorzaken
- Aanvullende natuurlijke middelen: honing in warme kruidenthee met gember (licht systemisch ontstekingsremmend) — eucalyptus om in te ademen bij bijkomende rhinitis of rinofaryngitis (ontzwelt de buis van Eustachius) — lauw kompres op het oor (warmte verzacht de pijn) — deze middelen vormen een aanvulling op, maar zijn geen vervanging voor medisch onderzoek
- Wat u moet vermijden: oordopjes (duwen het oorsmeer verder naar binnen, risico op trommelvliesletsel) — oordruppels zonder medisch voorschrift (sommige zijn gecontra-indiceerd bij een geperforeerd trommelvlies) — zwemmen tijdens een actieve oorontsteking — duiken bij een oorontsteking
- Preventieve vaccinatie bij kinderen: pneumokokkenvaccin (Prevenar 13) — vermindert de frequentie van door pneumokokken veroorzaakte middenoorontstekingen aanzienlijk — opgenomen in het vaccinatieschema vanaf 2 maanden
Hoe kunt u een middenoorontsteking voorkomen en het gehoor beschermen?
Het voorkomen van uitwendige oorontsteking begint met een goede oorhygiëne: de gehoorgang reinigt zichzelf — oorsmeer stroomt van nature naar buiten. Door de oren na elke zwembeurt droog te maken (het hoofd schuin houden, de oorschelp schudden, nooit een wattenstaafje inbrengen) en in het zwembad geschikte oordopjes te gebruiken, wordt het risico aanzienlijk verminderd. Voor middenoorontsteking zijn het snel behandelen van luchtweginfecties en het vermijden van passief roken bij kinderen (een chronische irritatie van het neusslijmvlies en de buis van Eustachius) de meest effectieve preventieve maatregelen.
- Gevolgen voor het gehoor: vochtophoping in het middenoor veroorzaakt een tijdelijk conductief gehoorverlies (20 tot 40 dB) — dat doorgaans met behandeling weer verdwijnt —; bij terugkerende of chronische oorontstekingen neemt het risico op trommelvliesbeschadiging (perforatie, cholesteatoom) of aantasting van de gehoorbeentjes toe — een taalachterstand bij een kind met frequente oorontstekingen moet aanleiding geven tot een audiometrisch onderzoek
- Wanneer moet u onmiddellijk een arts raadplegen: koorts > 38,5 °C bij een zuigeling — hevige pijn die niet verdwijnt met pijnstillers — etterende afscheiding uit het oor — plotseling gehoorverlies — duizeligheid — zwelling of roodheid achter het oor (mastoiditis — spoedgeval) — gezichtsverlamming
- Chronische otitis media: een oorontsteking die langer dan 3 maanden aanhoudt of terugkeert, vereist KNO-controle — kan wijzen op een cholesteatoom (destructieve laesie van het middenoor), een aanhoudende trommelvliesperforatie of een ernstige disfunctie van de buis van Eustachius die chirurgische behandeling vereist
