Een vleesboom is een goedaardige tumor — ook wel myoom of leiomyoom genoemd — die ontstaat uit het gladde spierweefsel van de baarmoeder. Vleesbomen komen zeer vaak voor: ongeveer 70 % van de vrouwen krijgt er in de loop van haar leven minstens één, hoewel de meeste geen symptomen veroorzaken. Hun groei wordt gestimuleerd door oestrogeen en progesteron, wat verklaart waarom ze vooral voorkomen bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd en waarom ze na de menopauze vanzelf verdwijnen.
De symptomen hangen af van de grootte, de locatie en het aantal vleesbomen. Submucosale vleesbomen — die zich onder het baarmoederslijmvlies bevinden — zijn in het bijzonder verantwoordelijk voor hevige menstruaties doordat ze het samentrekkingsvermogen van de baarmoeder verminderen. Andere veelvoorkomende symptomen zijn bekkenpijn, een gevoel van druk of zwaarte in de onderbuik, pijn tijdens geslachtsgemeenschap en een frequente drang om te plassen als gevolg van druk op de blaas. Sommige vrouwen blijven volledig symptoomloos en ontdekken hun vleesbomen pas tijdens een routineonderzoek.
Vleesbomen worden vaak ontdekt tijdens een routinematige bekken-echografie, waarmee de aanwezigheid, de grootte en de locatie ervan in beeld kunnen worden gebracht. Een bekken-MRI levert gedetailleerdere beelden op, die vooral nuttig zijn bij het plannen van een chirurgische ingreep. Met bloedonderzoek wordt de impact van het bloedverlies beoordeeld — met name door het ijzer- en ferritinegehalte te meten om ijzertekortbloedarmoede op te sporen, wat vaak voorkomt bij zeer hevige menstruaties.
De behandeling wordt individueel afgestemd op de symptomen, de wens om zwanger te worden en de leeftijd van de patiënte. Bij asymptomatische vleesbomen volstaat zorgvuldige controle. Medicijnen — orale anticonceptiva, progestagenen of GnRH-agonisten — verminderen bloedingen en pijn op korte termijn. Bij een myomectomie worden de vleesbomen verwijderd met behoud van de baarmoeder en de vruchtbaarheid. Embolisatie van de baarmoederslagaders of radiofrequentie-ablatie zijn minder ingrijpende alternatieven. Een hysterectomie wordt alleen in de ernstigste gevallen uitgevoerd.
Vleesbollen kunnen de vruchtbaarheid in gevaar brengen door de eileiders te blokkeren, de innesteling van het embryo te verstoren of de vorm van de baarmoederholte te veranderen. Tijdens de zwangerschap kunnen ze pijn, verloskundige complicaties of een abnormale ligging van de foetus veroorzaken. Een voorafgaande myomectomie verbetert vaak de kansen op bevruchting en het verloop van de zwangerschap. Elke situatie verdient een individuele gynaecologische beoordeling.
Ja. Zelfs na een succesvolle myomectomie kunnen vleesbomen terugkomen, vooral als de bevorderende hormonale factoren blijven bestaan. Het recidiefpercentage wordt geschat op 15 tot 30 % na vijf jaar. Een genetische aanleg — vaker voorkomend bij een familiegeschiedenis — verhoogt dit risico. Door regelmatige echografische controle kan nieuwe groei in een vroeg stadium worden opgespoord en kan de behandeling worden aangepast voordat er ernstige symptomen optreden.
Bepaalde aanvullende maatregelen kunnen de medische behandeling ondersteunen. Een ontstekingsremmend dieet — rijk aan omega-3, kruisbloemige groenten en arm aan rood vlees — vermindert ontstekingen. Kurkuma en vitamine D3, waarvan sommige studies suggereren dat ze de groei van fibroomcellen remmen, zijn het waard om onder medisch toezicht te worden onderzocht. Het handhaven van een stabiel gewicht vermindert het teveel aan circulerend oestrogeen dat door het vetweefsel wordt geproduceerd.
Er bestaat geen gegarandeerde methode om vleesbomen te voorkomen, maar er zijn wel enkele risicoverlagende factoren vastgesteld. Het handhaven van een gezond gewicht beperkt de relatieve hyperoestrogenie die verband houdt met een teveel aan vetweefsel. Een evenwichtige voeding met weinig geraffineerde suikers en hormoonverstorende stoffen vermindert de hormonale stimulatie. Regelmatige echografische controle bij vrouwen met een familiegeschiedenis maakt vroegtijdige opsporing en behandeling mogelijk, nog voordat er complicaties optreden.
