Oligomenorroe verwijst naar abnormaal lange intervallen tussen menstruatiecycli, waarbij het interval langer is dan 35 dagen. Het verschilt van amenorroe — het volledig uitblijven van de menstruatie — maar gaat er vaak mee gepaard. Om de diagnose te stellen, baseert de arts zich op de menstruatiegeschiedenis, een klinisch onderzoek, hormonale analyses (FSH, LH, prolactine, TSH, androgenen) en een bekken-echografie. Aan de hand van dit onderzoek kan de onderliggende oorzaak worden vastgesteld, wat essentieel is om de juiste behandeling te kiezen en complicaties van chronisch onregelmatige menstruatie te voorkomen.
Er zijn talrijke oorzaken. Het polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) komt het meest voor en vertegenwoordigt tot 70 % van de gevallen van anovulatoire oligomenorroe. Schildklieraandoeningen – hypothyreoïdie of hyperthyreoïdie – verstoren de hormonale balans en verlengen de cycli. Chronische stress, snelle gewichtsschommelingen, overmatige lichaamsbeweging en eetstoornissen remmen de afscheiding van GnRH en vertragen de eisprong. Ook een prolactineproducerend hypofyseadenoom kan hieraan ten grondslag liggen.
De behandeling richt zich altijd op de vastgestelde oorzaak. Bij vormen die verband houden met PCOS verbetert metformine de insulinegevoeligheid en bevordert het het herstel van ovulatiecycli. Orale anticonceptiva reguleren de cycli, maar behandelen de oorzaak niet. Aanpassingen in de levensstijl — stabilisatie van het gewicht, matige lichaamsbeweging, stressbeheersing — zijn bij functionele vormen vaak voldoende. Bij een schildkliergerelateerde oorzaak zorgt de behandeling van de schildklier doorgaans voor het herstel van normale cycli.
Ja. Onregelmatige cycli duiden meestal op een onregelmatige of uitblijvende ovulatie, waardoor het aantal vruchtbare dagen per jaar afneemt. De invloed op de vruchtbaarheid hangt af van de onderliggende oorzaak en de ernst ervan. Een uitgebreid vruchtbaarheidsonderzoek, inclusief een beoordeling van de eierstokreserve en de kwaliteit van de ovulatie, vormt de basis voor de behandeling. In sommige gevallen maakt ovulatie-inductie onder medisch toezicht het mogelijk om onder goede omstandigheden zwanger te worden.
Een chronische, onbehandelde oligomenorroe brengt verschillende complicaties met zich mee. Een langdurig tekort aan oestrogenen verzwakt het botweefsel en verhoogt het risico op osteoporose. Het bevordert ook endometriumhyperplasie — een abnormale verdikking van het baarmoederslijmvlies — doordat er geen regelmatige cyclische afstoting plaatsvindt. Het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten is eveneens verhoogd, vooral bij gelijktijdig voorkomend PCOS. Regelmatige medische controle blijft onontbeerlijk om deze complicaties te voorkomen.
Bepaalde natuurlijke benaderingen vormen een aanvulling op de medische behandeling. Vitamine D3, waarvan een tekort vaak voorkomt bij PCOS, verbetert de insulinegevoeligheid en kan een regelmatige ovulatie ondersteunen. Teunisbloemolie, rijk aan gamma-linoleenzuur, ondersteunt het vrouwelijke hormonale evenwicht. Een vezelrijk dieet, met weinig geraffineerde suikers en een lage glycemische index, vermindert hyperinsulinisme, wat oligomenorroe in de hand werkt. Deze benaderingen moeten een aanvulling blijven op de medische begeleiding.
Oligomenorroe enamenorroe behoren tot hetzelfde spectrum van menstruatiestoornissen. Oligomenorroe wordt gekenmerkt door menstruaties die weliswaar plaatsvinden, maar met grote tussenpozen (meer dan 35 dagen tussen twee cycli). Amenorroe is het volledig uitblijven van de menstruatie gedurende ten minste drie maanden bij een vrouw die voorheen wel menstrueerde. Oligomenorroe kan zich ontwikkelen tot amenorroe als de factoren die dit bevorderen blijven bestaan. Beide aandoeningen hebben vaak dezelfde onderliggende oorzaken en vereisen een volledig hormonaal onderzoek.
Een medisch consult is aangewezen als de cycli regelmatig langer duren dan 35 tot 40 dagen, als de oligomenorroe gepaard gaat met tekenen van hyperandrogenisme — acne, hirsutisme, haaruitval — of als het een geplande zwangerschap in de weg staat. Er kan ook een arts worden geraadpleegd wanneer oligomenorroe aanzienlijke angst veroorzaakt of de dagelijkse levenskwaliteit beïnvloedt. Een uitgebreid onderzoek maakt het mogelijk de oorzaak vast te stellen, de behandeling aan te passen en complicaties op lange termijn te voorkomen.
