Een oogdruppel is een steriel vloeibaar preparaat waarvan de samenstelling de eigenschappen van de natuurlijke traanfilm moet nabootsen. Drie fysisch-chemische parameters zijn bepalend: de osmolariteit (280-320 mOsm/kg), de pH (6,8 tot 7,8, compatibel met het hoornvliesepitheel) en de viscositeit (aangepast aan de gewenste verblijftijd). Een hyperosmolaire oogdruppel verergert de droogheid doordat deze water uit de epitheelcellen onttrekt via osmose. De viscositeit bepaalt de verblijftijd in de conjunctivale cul-de-sac: laag (1-2 mPa·s) voor frequente toediening ter verlichting van ongemak, hoog voor ernstige nachtelijke droogheid.
Als standaardbevochtigingsmiddel in oogdruppels voor comfort vangt plantaardige glycerine (0,2 tot 1 %) vocht uit de lucht op en houdt dit vast op het conjunctivale oppervlak, waardoor de verdamping van de traanfilm wordt verminderd. Door de chronische hyperosmolariteit van het traanvocht bij het droge-ogen-syndroom tegen te gaan, vermindert het de pro-inflammatoire stimulatie van de epitheelcellen. De compatibiliteit ervan met het conjunctivale microbioom is beter dan die van propyleenglycol. In combinatie met hyaluronzuur of D-panthenol vormt het de basis van multimodale oplossingen voor lichte tot matige droogheid.
Dexpanthenol (D-panthenol, 0,5 tot 2 %) stimuleert de proliferatie en migratie van hoornvliesepitheelcellen — waardoor het sluiten van micro-erosies volgens celkweekstudies met 20 tot 30 % wordt versneld. Het zit in formules zoals Bausch+Lomb Désodrop en Bepanthen Yeux en bevordert de wondgenezing na langdurig dragen van contactlenzen en bij lichte keratitis. Het wordt uitstekend verdragen in conservantvrije eenmalige doses, die de voorkeur genieten bij frequent gebruik.
Deze twee oplossingen hebben een osmolariteit die dicht bij die van tranen ligt (290-320 mOsm/kg), maar verschillen qua samenstelling. Fysiologisch serum (0,9 % NaCl) is een binaire oplossing die geschikt is voor routinematige reiniging en het wegspoelen van vreemde voorwerpen. Isotone zeewateroplossing (Quinton Ocular Care) bevat alle mariene sporenelementen (magnesium, kalium, calcium, zink) in hun biologische verhoudingen — het ionenprofiel komt beter overeen met het extracellulaire milieu van de bindvliescellen. Oplossingen op basisvan thermaal water leveren eveneens kalmerende mineralen en worden uitstekend verdragen voor dagelijkse verfrissende verstuivingen.
Hamameliswater (Hamamelis virginiana, zuiver distillaat) wordt gebruikt als natuurlijke oogverzorging vanwege de licht samentrekkende werking en het verminderen van conjunctivale hyperemie door de hamamelitannines. De van nature zure pH-waarde (4,5-5) is compatibel met het oogmicrobioom en de flavonoïden hebben een antioxiderende werking. Gebruik het uitwendig op de gesloten oogleden of als gezichtsspray — nooit rechtstreeks in het oog druppelen zonder een gecertificeerde oftalmische formulering.
De keuze hangt af van het toepassingsgebied en het doel. Voor het hoornvliesoppervlak zorgen oplossingen met hyaluronzuur met een hoog molecuulgewicht voor smering en bescherming. Voor epitheelherstel na het dragen van contactlenzen of bij blootstelling aan beeldschermen is D-panthenol het meest geschikt. Voor de reiniging van de oogleden en de oogcontouren emulgeert een oogvriendelijk micellair water zonder conserveermiddelen de resten zonder het microbioom van de oogleden aan te tasten. Isotone thermaalwater is geschikt voor verfrissende verstuivingen gedurende de hele dag.
